Chăm sóc trẻ sơ sinh trong tháng đầu tiên

Sau khi chào đời, trẻ ngay lập tức phải làm quen với môi trường hoàn toàn mới, cơ thể trẻ phải tự thích nghi một cách hoàn toàn độc lập. Do đó, chăm sóc trẻ sơ sinh ngay sau khi chào đời cần được đặc biệt quan tâm.

Một trẻ sơ sinh được coi là khỏe mạnh khi được sinh ra trong khoảng tuần thai thứ 37 đến tuần thai 41 của thai kỳ. Trọng lượng khi sinh ra của trẻ đạt từ 2,5 kg trở lên. Trẻ có phản xạ khóc (hô hấp) ngay sau khi ra đời, bú mẹ, đại tiện và tiểu tiện trong 24 giờ đầu sau sinh và không có dị tật bẩm sinh.

Đối với những trẻ sơ sinh khỏe mạnh, sau khi theo dõi y tế trong vài giờ đầu sau sinh, trẻ sẽ được chuyển đến cho mẹ. Trẻ được bú mẹ và công tác chăm sóc trẻ sơ sinh lúc này hoàn toàn là chăm sóc thường quy do gia đình thực hiện. Cán bộ y tế chỉ hỗ trợ trong những trường hợp cần thiết hoặc xảy ra sự cố về sức khỏe của mẹ hoặc bé.

1. Giữ ấm cho trẻ sơ sinh

Khi nằm trong bụng mẹ, trẻ có một môi trường với nhiệt độ lý tưởng. Khi ra môi trường bên ngoài, nhiệt độ có sự thay đổi khiến cơ thể trẻ phải tự thích nghi. Lúc này, cơ chế thích ứng với nhiệt độ của cơ thể còn rất kém, trẻ cần được giữ ấm ngay lập tức và liên tục. Sau khi vệ sinh cơ thể, bé quần được lau khô người, ủ ấm để tránh hạ thân nhiệt.

Nhiệt độ phòng của bé nên được duy trì ở mức 26 – 32 độ C. Trẻ sơ sinh cần luôn được nằm trong vòng tay ấm áp, nhận sự vỗ về, chở che của mẹ. Ngoài ra, nếu bé tè làm ướt bỉm hoặc tã thì cần được thay ngay, lau khô người và mặc bỉm, tã mới để tránh nhiễm lạnh và các vẫn đề ngoài da khác.

2. Chăm sóc da trẻ sơ sinh

Làn da của trẻ sơ sinh vô cùng mỏng và nhạy cảm. Khi chào đời, da bé được bao phủ bởi chấy “gây”. Chất này có tác dụng giữ nhiệt và bảo vệ da bé. Tuy nhiên, sau một vài lần tắm và vệ sinh đầu tiên, lớp chất này mất đi, da bé không còn sự bảo vệ tự nhiên nên cần được chăm sóc cẩn thận.

Khi mới sinh, làn da có vẻ hơi xanh xao nhưng đây là điều hoàn toàn bình thường. Trẻ sẽ trở nên hồng hào sau một vài ngày. Đặc biệt, bố mẹ cần lưu ý nếu thấy trẻ có hiện tượng vàng da sơ sinh vào ngày thứ 3, 4 sau khi chào đời. Đây có thể chỉ là hiện tượng sinh lý nhưng cũng có khi là bệnh lý vàng da, cần được điều trị.

Bố mẹ cần giữ vệ sinh da cho bé sạch sẽ bằng cách tắm cho bé thường xuyên, lau khô người. Nếu tã hoặc bỉm ướt thì cần thay ngay để tránh da bị hăm. Các loại chất thơm, xà phòng hoặc nước xả vải không được khuyến khích dùng vì có thể gây hại cho da.

3. Chăm sóc rốn trẻ sơ sinh

Rốn là bộ phận đặc biệt nhạy cảm ở trẻ sơ sinh. Do đó, việc chăm sóc rốn cho trẻ trong những ngày đầu sau sinh cần đảm bảo các nguyên tác vệ sinh để tránh nhiễm trùng rốn. Nguyên tắc chung trong giữ vệ sinh rốn cho bé đó là luôn giữ cho khu vực này được sạch sẽ và khô ráo.

Khi tắm, bố mẹ cần tránh để nước bắn vào làm ướt rốn bé. Hàng ngày, vệ sinh rốn sạch sẽ bằng cồn 70 độ sau đó băng nhẹ để rốn khô tự nhiên. Sau 7 – 10 ngày, cuống rốn khô chuyển sang màu đen và tự rụng. Tuyệt đối, bố mẹ không được bôi thuốc lạ, cắt hoặt giựt cuống rốn, băng rốn quá kín. Trước khi vệ sinh rốn cho con, bố mẹ cần vệ sinh tay bằng cồn 70 độ.

4. Dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh

Ngay sau sinh, trẻ cần được bú sữa mẹ. Sữa mẹ cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, nước, đặc biệt là kháng thể giúp bé chống đỡ bệnh tật. Đồng thời, sữa mẹ cũng giúp bé cảm thấy ấm áp, an tâm hơn. Mẹ cho bé bú theo nhu cầu và bú hoàn toàn đến 6 tháng tuổi. Ngoài ra, trẻ sơ sinh không cần phải ăn bất kỳ thực phẩm hoặc nước uống nào khác.

>> Tham khảo: Nấm linh chi <<

Những mẹ lần đầu tiên cho con bú cân học cách cho trẻ bú đúng tư thế giúp trẻ bú được nhiều hơn và sữa mẹ cũng tiết ra nhiều hơn. Nếu mẹ nhiều sữa, có thể vắt và bảo quản để tiện cho bé bú lúc mẹ vắng nhà hay phải đi xa. Trong trường hợp mẹ không có sữa hoặc không đủ sữa cho con, bé phải dùng sữa công thức phù hợp với độ tuổi của mình. Tất cả đồ dùng của bé: bình sữa, núm vú,… cần được vệ sinh sạch sẽ, để khô ráo trước khi sử dụng.

8 lỗi sai khi chăm sóc trẻ sơ sinh

Các bà mẹ mới sinh con hoặc sinh con lần đầu thường gặp 8 lỗi sai sau đây khi chăm sóc trẻ, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Cố định tư thế ngủ cho trẻ

Nghe nói trẻ nằm nghiêng sẽ làm cho đầu bẹp, nằm sấp dễ gây nghẹt thở, vì vậy mỗi lần trẻ ngủ say trong lòng mình, nhiều bà mẹ đều nhẹ nhàng đặt con xuống giường và chỉnh thẳng đầu của trẻ và dùng gối nhỏ chắn hai bên.

Cách làm chuẩn: Khi trẻ ở trong bào thai mẹ luôn giữ tư thế tay chân cuộn tròn, sau khi chào đời, trong 24 giờ sau trẻ vẫn nằm ở tư thế nghiêng. Nếu nằm ngửa trong thời gian dài sẽ làm cho đầu trẻ bị bẹt. Tốt nhất các bà mẹ nên thường xuyên trở người cho trẻ, lần này nằm nghiêng bên trái, lần sau nằm ngửa, lần tiếp theo nghiêng bên phải, như vậy mới làm cho đầu trẻ tròn đều.

Nếu mới uống sữa xong các bà mẹ cần chú ý cho trẻ nằm nghiêng, không được nằm ngửa để tránh bị nghẹn, sặc sữa. Khi nằm nghiêng chú ý không chèn vào vành tai của trẻ, nếu không tai trẻ sẽ bị gập lại rất xấu.

Đánh thức thay tã khi trẻ tè

Sợ trẻ tè dầm, cách một vài tiếng các bà mẹ lại thay tã ngay cho trẻ vì sợ trẻ bị bẩn, ngứa ngáy và ngủ không say giấc. Nhưng khi trẻ đang ngủ bị đánh thức thay tã đã khóc toáng lên, khó chịu.

Cách làm chuẩn: Giấc ngủ của trẻ rất quan trọng, nếu chỉ vì trẻ tè dầm mà hy sinh giấc ngủ của trẻ thì không đáng. Hãy dùng loại tã thấm hút chất lượng để không làm ướt mông của trẻ, nếu trẻ tè ướt khó chịu, trẻ sẽ khóc nhắc nhở mẹ thì mẹ mới thay tã, không nhất thiết phải đánh thức trẻ để thay tã.

Để đèn khi ngủ

Nhiều bà mẹ để thuận tiện chăm sóc trẻ lúc đêm và để cho trẻ có cảm giác an toàn cho nên ban đêm toàn sử dụng đèn ngủ.

Cách làm chuẩn: Tắt hết đèn khi đi ngủ. Ánh đèn ở đầu giường không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ của trẻ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển của thị lực. Chính nguồn ánh sáng đèn sẽ gây ra một loại áp lực ánh sáng yếu nhẹ cho cơ thể, loại áp lực ánh sáng này tồn tại lâu dài sẽ làm cho trẻ mệt mỏi, căng thẳng, khó chìm vào giấc ngủ.

Ngoài ra, thời gian dài ngủ trong ánh đèn còn ảnh hưởng đến hệ kích hoạt võng mạc, làm rút ngắn thời gian giấc ngủ, ngủ không sâu, dễ bị đánh thức. So sánh với trẻ ngủ trong bóng tối, trẻ để đèn khi ngủ có tỉ lệ bị cận thị cao hơn 4 lần.

Khi ngủ mặc quần áo quá nhiều

Sợ trẻ khi ngủ bị lạnh, nhiều bà mẹ cho trẻ mặc nhiều quần áo giữ ấm cho trẻ, để trẻ không bị lạnh người và bụng.

Cách làm đúng: Không nên cho trẻ mặc quá nóng khi ngủ. Độ ẩm trong chăn khá cao, khi ngủ sự trao đổi chất trong cơ thể trẻ cũng mạnh và dễ gây ra “chứng nóng nhiệt tổng hợp”, làm cho trẻ ướt đẫm mồ hôi, thậm chí gây ra kiệt sức. Ngoài ra, mùa đông sử dụng thảm điện cũng sẽ làm cho nhiệt độ quá cao dẫn đến mất nước mức độ nhẹ từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe.

Sữa pha quá đặc

Nhiều phụ huynh cho rằng khi pha sữa cho trẻ nên pha đặc một chút, như vậy mới đảm bảo đủ dinh dưỡng và giúp trẻ ăn no, đặc biệt sẽ giúp trẻ gầy gò to lớn mập mạp hơn.

Cách làm chuẩn: Sữa bột không nên quá đặc hay quá loãng. Hàm lượng natri trong sữa đặc cao gấp đôi cơ thể, nồng độ sữa càng cao lượng natri càng nhiều, như vậy dễ làm cho nồng độ natri trong máu của trẻ tăng cao, gây ra các triệu chứng điển hình như táo bón, huyết áp tăng cao hay co giật, hôn mê v.v…

Uống nước hoa quả quá sớm

Có bà mẹ, trẻ mới 2-3 tháng đã bắt đầu cho uống nước hoa quả, nghĩ rằng như vậy sẽ bổ sung đủ lượng nước và vitamin cho trẻ.

Cách làm chuẩn: Ít nhất phải đến 4 tháng mới cho trẻ uống nước hoa quả. Sữa mẹ có thể cung cấp toàn bộ dinh dưỡng cần thiết cho trẻ và cũng là nước uống dinh dưỡng thiên nhiên hoàn mỹ nhất. Ngoài ra còn bao gồm nước và đại bộ phận vitamin. Vì vậy, trong vòng 4 tháng đầu chỉ cần cho trẻ bú sữa mẹ là đủ, không cần thêm nước và các loại đồ uống khác bên ngoài.

lỗi sai khi chăm sóc trẻ sơ sinh

Cho trẻ ăn trứng quá sớm

Sau 4 tháng, có bà mẹ nấu súp từ trứng gà cho trẻ ăn bởi cho rằng súp trứng gà dễ tiêu hóa, dinh dưỡng toàn diện.

Cách làm chuẩn: Dưới 1 tuổi, chỉ nên cho trẻ ăn lòng đỏ trứng. Lòng trắng trứng và bên ngoài vỏ trứng có chất gây dị ứng, cho trẻ ăn trứng quá sớm dễ gây ra các bệnh liên quan đến dị ứng như chàm, nổi mề đay vv. Nếu trẻ bị phát ban và nấm ngoài da, sau khi ăn canh trứng sẽ làm cho triệu chứng nặng thêm và phát sinh trở lại.

Sử dụng bình sữa cho trẻ ăn thức ăn rắn

Một số ông bố, bà mẹ lo lắng trẻ ăn quá ít hoặc quá bận rộn, sợ phiền phức nên cho phở, bún, đồ ăn dặm vào trong bình sữa, như vậy giúp trẻ hút nhanh hơn.

Cách làm chuẩn: Dùng thìa đút cho trẻ ăn. Cho trẻ ăn thức ăn dặm qua bình sữa sẽ tăng thêm lượng thức ăn cho trẻ và có thể làm cho trẻ nặng nề và béo phì, đồng thời làm trẻ mất đi cơ hội luyện tập hàm nhai. Trên thực tế, mục đích quan trọng cho trẻ ăn thức ăn đó là cho trẻ hiểu quá trình thức ăn vào trong bụng.

Theo – VTC